Whatever Works (2009)

Genel Bakış

Woody Allen'ın 2009 yapımı "Whatever Works" (Türkçe'de bazı platformlarda "Ne Olursa Olsun" olarak da anılır), yönetmenin klasik New York mizahını ve varoluşsal kaygılarını harmanladığı, keskin diyaloglarla örülü bir kara komedi. Filmin başrolünde, karakteri neredeyse Woody Allen'ın kendisinin bir yansıması gibi hisseden Larry David yer alıyor. Aslında senaryo, Allen tarafından 1970'lerde yazılmış ancak o dönem çekilmemiş bir metnin güncellenmiş hali; bu da filme hem nostaljik hem de zamansız bir hava katıyor.

Hikâyenin merkezinde, dünyaya ve insanlığa dair derin bir kötümserlikle yaklaşan, kendini bir dahi olarak gören ama aslında hayattan yorgun düşmüş bir adam var. Bu karakterin, hayata dair hiçbir beklentisi olmayan genç bir kadınla karşılaşması, filmin tüm komedi ve dram unsurlarını tetikleyen kıvılcım oluyor. Allen, bu filmde her zamanki gibi New York'u bir karakter gibi kullanıyor; şehrin sokakları, entelektüel çevreleri ve tuhaf insan manzaraları hikâyenin dokusuna işleniyor.

Film, klasik Woody Allen sinemasının hayranlarını hayal kırıklığına uğratmayacak bir tonda ilerlerken, aynı zamanda yönetmenin daha önceki dönemlerine, özellikle "Annie Hall" ve "Manhattan" gibi filmlere göndermeler barındırıyor. Kırıcı, alaycı ama bir o kadar da içten bir anlatım tarzı öne çıkıyor.

Konu

Film, kendini evrenin gizemlerini çözmüş bir "dahi" olarak gören, insan ırkına ve genel olarak yaşama dair oldukça karamsar görüşleri olan yaşlı bir adamın hikâyesini anlatıyor. Bu karakter, hayatı anlamsız bulan, çevresindekilere sürekli kötümser tiratlar çeken, sosyal açıdan uyumsuz ama zeki bir figür. Bir gece, evinin önünde kaybolmuş, çaresiz genç bir kadınla karşılaşması, ikisinin hayatını da köklü biçimde değiştirecek bir sürecin başlangıcı oluyor.

Güneyden New York'a kaçan bu genç kadın, dünyayı tamamen farklı bir perspektiften görüyor: saf, iyimser ve hayata dair hiçbir kötücül düşüncesi olmayan biri. Bu iki zıt karakterin bir araya gelmesi, hem komik hem de düşündürücü bir dinamik yaratıyor. Zamanla kadının ailesi de New York'a geliyor ve şehir onların hayatlarını da köklü şekilde değiştiriyor. Film, aşkın, kimliğin, önyargıların ve mutluluğun tanımının aslında ne kadar esnek olabileceği üzerine kurulu bir anlatı sunuyor.

Woody Allen, bu hikâye aracılığıyla insanların hayata farklı anlamlar yükleyebileceğini, "doğru" bir yaşam biçiminin aslında var olmadığını, önemli olanın kişinin kendi mutluluğunu bulabilmesi olduğunu vurguluyor. Film boyunca sıkça kırılan dördüncü duvar, ana karakterin izleyiciyle doğrudan konuşması, hikâyeye tiyatral ve kendine özgü bir hava katıyor.

Neden İzlenmeli?

"Whatever Works", Woody Allen'ın kalemindeki zekâ ve alayı en yoğun haliyle deneyimlemek isteyenler için doyurucu bir seçim. Larry David'in performansı, karakterin sinizmini ve kırılganlığını aynı anda taşıyabilmesi açısından oldukça başarılı; "Curb Your Enthusiasm" dizisinden tanıdığımız o huysuz, dobra tarzını farklı bir bağlamda izlemek ilgi çekici bir deneyim sunuyor.

Filmin en güçlü yanlarından biri, diyalogların yoğunluğu ve zekâsı. Allen'ın felsefi göndermeleri, hayata dair alaycı yorumları ve insan doğasına dair gözlemleri, izleyiciyi hem güldürüyor hem düşündürüyor. Ayrıca film, mutluluğun ve aşkın standart kalıplara sığmayabileceği fikrini işlerken didaktik olmaktan kaçınıyor, bunun yerine karakterlerin dönüşümünü organik biçimde gösteriyor.

New York'un görsel atmosferi, klasik Allen estetiğiyle birleşince şehri sevenler için ayrı bir keyif kaynağı oluşturuyor. Kısa süresi ve akıcı tempo sayesinde film hiçbir an sıkıcı bir hal almıyor; tam tersine, her sahnede yeni bir espri veya gözlem barındırıyor.

Kimler İçin Uygun?

Woody Allen'ın filmografisini takip eden, onun kendine özgü nevrotik mizah anlayışını seven izleyiciler için bu film kaçırılmaması gereken bir yapım. Aynı zamanda Larry David'in tarzına aşina olan ve onun ekranda bu tür bir karakteri nasıl yorumladığını merak edenler için de ilgi çekici olacaktır.

Klasik romantik komedi kalıplarının dışına çıkan, daha entelektüel ve alaycı bir ton arayan izleyiciler bu filmden keyif alacaktır. Ancak yoğun diyalog temposunu ve felsefi tartışmaları tercih etmeyen, daha hafif ve aksiyon odaklı yapımlara yönelen izleyiciler için film biraz ağır kaçabilir. Yine de genel olarak yetişkin kitleye, özellikle şehir hayatını, ilişkileri ve varoluşsal sorgulamaları merak eden izleyicilere hitap ediyor.

Artılar ve Eksiler

Artılar:

1. Larry David'in performansı, karakterin sinik ama derinlikli yapısını başarıyla yansıtıyor.

2. Woody Allen'ın keskin, zekice yazılmış diyalogları filmin en güçlü unsuru.

3. New York atmosferi ve klasik Allen estetiği görsel açıdan tatmin edici bir deneyim sunuyor.

Eksiler:

1. Yoğun diyalog temposu, bazı izleyiciler için yorucu bulunabilir.

2. Bazı karakter gelişimleri, hızlı ilerleyen anlatı içinde yeterince derinlik kazanamıyor.

Tür ve Ton

Film, kara komedi ve romantik dram türlerinin kesişiminde yer alıyor. Tonu genel olarak alaycı, zeki ve zaman zaman melankolik. Woody Allen'ın imzası niteliğindeki nevrotik mizah, filmin her sahnesinde hissediliyor. Dram unsurları arka planda kalsa da, karakterlerin iç dünyasına dair sunulan gözlemler filme belirli bir duygusal ağırlık katıyor.

Süre ve İzleme Deneyimi

Yaklaşık 92 dakikalık kısa ve öz süresiyle film, izleyiciyi yormadan akıp gidiyor. Tempo oldukça hızlı; sahneler arasında gereksiz uzatmalar bulunmuyor. Bu da filmi tek seferde, rahatça izlenebilecek bir yapım haline getiriyor. Diyalog ağırlıklı yapısı nedeniyle dikkatli izlemeyi gerektiriyor, ancak akıcı kurgusu sayesinde sıkıcı anlar neredeyse hiç yok.

Benzer Yapımlar

• Annie Hall (1977)

• Manhattan (1979)

• Midnight in Paris (2011)

• Vicky Cristina Barcelona (2008)

• Blue Jasmine (2013)

• To Rome with Love (2012)

Son Değerlendirme

"Whatever Works", Woody Allen'ın kalemindeki zekâyı ve alaycı bakış açısını en saf haliyle sunan, kısa ama etkili bir yapım. Larry David'in performansı, filmin merkezindeki karamsar ama bir o kadar da insani karakteri unutulmaz kılıyor. Klasik romantik komedi beklentisiyle yaklaşanlar için biraz farklı bir deneyim sunsa da, Allen'ın felsefi mizahını sevenler için tatmin edici bir izleme deneyimi vaat ediyor. Hayatın anlamı, mutluluğun tanımı ve insan ilişkilerinin karmaşıklığı üzerine düşündüren bu film, kısa süresine rağmen zihinde uzun süre kalıcı izler bırakabiliyor.